Ik weet niet hoe het bij jullie zit, maar elke keer als ik een kind zie dat met rode wangen een klein spreekbeurtje probeert te houden, denk ik : “O ja… zo voelde het vroeger ook.” Praten voor een groep blijft spannend. En toch, het hoort zó bij school, bij het leven zelfs. Dus waarom zouden we het niet leuk maken ? Echt leuk. Met spel, beweging, kleine uitdagingen waar kinderen stiekem zin in krijgen.

Franchement, toen ik laatst wat tips zocht, kwam ik opnieuw terecht op https://www.ecoledesjeunesorateurs.com, en dat zette me aan het denken : hoe kunnen we dit in onze eigen klassen toepassen, zonder alles op z’n kop te gooien ? Misschien herken jij dat ook : je zoekt iets concreets, iets dat morgen al kan.

Waarom speels oefenen zoveel beter werkt

Kinderen leren sneller als ze niet doorhebben dat ze “aan het leren” zijn. Simpel, toch ? Geef ze een opdracht die lijkt op een mini-missie, en hop – ze praten losser, spontaner. Ik zag het vorige week nog in groep 5: zodra ik een simpel dobbelsteen-spelletje introduceerde waarbij elk nummer een andere spreekkracht betekende (volume, tempo, emotie, enz.), begonnen zelfs de stilste kids te gniffelen en mee te doen.

1. De “30-seconden babbel”

Dit is mijn persoonlijke favoriet. Je zet een timer op 30 seconden – of 20, als je een groep hebt die snel zenuwachtig wordt – en kinderen moeten praten over een mini-onderwerp. Iets grappigs werkt het best : “Wat zou je doen als je een dag onzichtbaar was ?” of “Vertel over de vreemdste sandwich die je ooit hebt gegeten.”
Het mooie ? De tijdsdruk werkt bevrijdend. Gek genoeg durven ze meer omdat het zó kort is.

2. Het doorfluister-verhaal 2.0

Ken je het klassieke fluisterspel ? Hier maak je er een variant op : het eerste kind fluistert een zin, het tweede moet die zin hardop vertellen alsof het een minipresentatie is – mét gebaren. Daarna verzint het een eigen vervolgzin en fluistert die verder. Ik zag kinderen zo hard lachen dat ze bijna van hun stoel gleden. Maar ondertussen oefenen ze articulatie, houding en improvisatie.

3. Microfoon van karton (werkt écht !)

Klinkt misschien knullig, maar geloof me : geef een kind een zelfgemaakte “microfoon” van wc-rol en aluminiumfolie en plots zijn ze kleine presentatoren. De microfoon geeft een soort veilig houvast. Een jongen uit groep 4 zei ooit : “Met deze durf ik ineens wél.” En eerlijk… ik snap hem.

4. Het “vraag maar raak”-rondje

Wil je dat kinderen spontaner leren reageren ? Laat de klas om de beurt een simpele vraag stellen aan één leerling die vooraan staat. Van “Wat is je lievelingsplek op school ?” tot “Wat zou je graag willen uitvinden ?”
Het verrassingseffect zorgt ervoor dat kinderen leren ademen, denken, praten – alles tegelijk. Ja, dat klinkt uitdagend, maar ze groeien er zó snel in.

5. Spreekkaarten met gekke uitdagingen

Maak een stapeltje kaarten met opdrachten zoals :
“Leg uit hoe je tanden moet poetsen alsof je een sportcommentator bent.”
“Vertel wat je vandaag hebt gegeten, maar doe het super langzaam.”
“Introduceer jezelf alsof je een bekende YouTuber bent.”
Het voelt bijna als toneel, en misschien is dat precies waarom het werkt : ze vergeten dat het ‘spreekvaardigheidstraining’ is.

En dan… hoe hou je het veilig ?

Want laten we eerlijk zijn : sommige kinderen krimpen al in elkaar als ze nog maar dénken aan praten voor de klas. Dus ja, veiligheid eerst. Bouw het langzaam op. Laat ze eerst in duo’s oefenen, of zelfs voor een knuffel – letterlijk. Het is zo’n kleine stap maar zo’n groot verschil in hun gezichtjes.

En stel jezelf ook even deze vraag : hoeveel druk leg ik onbewust op ze ? Soms gaan we te snel, eisen we te grote sprongen. Kinderen voelen dat meteen.

Wat levert dit allemaal op ?

Meer dan je denkt. Zelfvertrouwen, zeker. Maar ook taalplezier, articulatie, creativiteit, zelfs sociale vaardigheden. Ik merk het vooral tijdens kringgesprekken : kinderen die vroeger fluisterden, steken nu hun hand op met een soort trotse glimlach. En dan denk ik : “Yes, daar doe ik het voor.”

Zin om morgen al te beginnen ?

Kies gewoon één spelletje uit deze lijst en probeer het. Je hoeft heus niet meteen een compleet programma te bedenken. Als een kind vandaag één zinnetje zegt dat het gisteren niet durfde, is dat toch al winst ?

En jij, welk spelletje denk je als eerste uit te proberen ? Ik ben benieuwd – echt.

Eerlijk ? Ik zie het zo vaak gebeuren in de klas, op het schoolplein, zelfs tijdens die chaotische maandagavond-huiswerksessies aan de keukentafel. Motivatie verdwijnt niet zomaar. Ze wordt vaak – zonder dat iemand het doorheeft – beetje bij beetje kapotgemaakt. En dat is zonde, want een gemotiveerde leerling kan écht de wereld aan.
En ja, soms betrap ik mezelf er ook op hoor, op dingen waarvan ik achteraf denk : “oeps… dat had ik anders moeten aanpakken”.
Overigens, ik las laatst iets heel praktisch op https://ecole-de-conseil-en-image-44.com over hoe uitstraling en zelfbeeld elkaar beïnvloeden, en ik vond het verrassend hoe dicht dat bij schoolmotivatie ligt.

Dus laten we er zonder omwegen induiken : tien veelgemaakte fouten die de motivatie van een leerling de grond in duwen – en vooral wat jij (of wij allemaal) eraan kunnen doen.

1. Te hoge druk vanaf dag één

Soms lijkt het alsof leerlingen al bij de start van het schooljaar het gevoel krijgen dat ze een marathon moeten rennen… in sprinttempo. Veel kinderen haken dan mentaal gewoon af.
Waarom niet beginnen met kleine succesjes ? Zoiets simpels als : “Hé, je hebt die eerste oefening vlot gedaan !” kan al wonderen doen.

2. Te weinig pauzes

We doen soms alsof jongeren robots zijn die urenlang scherp kunnen blijven. Maar na 20 minuten zie ik bij de meesten al die typische “ik-ben-er-even-niet-meer-bij”-blik.
Een korte pauze, een frisse neus… echt, het werkt. Heb jij dat zelf ook niet ?

3. Alles verbeteren, niets waarderen

Natuurlijk moeten fouten gecorrigeerd worden. Maar als élke zin, élke oefening, élke tekening wordt afgekraakt… tja, dan zakt de moed in de schoenen.
Een simpele “hier ben ik trots op” kan motivatie echt doen groeien.

4. Vergelijken met anderen

“Waarom kan je niet zijn zoals je broer ?” – als ik dat hoor, krimpt er altijd iets in mij samen.
Elke leerling heeft een eigen tempo. Vergelijken doodt zelfvertrouwen. Punt.

5. Onhaalbare doelen stellen

Ik heb eens een leerling gehad die zijn hele wiskundemap vol had geschreven met doelen. Mooi, zou je denken. Tot ik zag dat hij zichzelf binnen een week alle hoofdstukken wou laten kennen…
Doelen moeten haalbaar zijn. Kleine stappen, grote winst.

6. Een negatieve sfeer in de klas of thuis

Je kent dat gevoel toch ? Je komt een kamer binnen en voelt meteen of de sfeer goed zit of totaal niet.
Leerlingen voelen dat ook. Een veilige, rustige sfeer opent deuren. Een gespannen sfeer doet ze dichtklappen.

7. Te weinig autonomie

Leerlingen willen soms gewoon… ja, een beetje keuzevrijheid.
Zelf een opdracht kiezen. Zelf bepalen hoe ze iets uitleggen. Het geeft zo’n boost.
Probeer het eens één dag : “Hoe wil jij dit aanpakken ?” Wedden dat hun ogen oplichten ?

8. Geen link met de echte wereld

Wanneer een leerling vraagt : “Maar waarom moet ik dit leren ?”, dan hoor ik daar stiekem vaak een roep om betekenis in.
Koppel leerstof aan iets herkenbaars : een plek in de stad, een situatie thuis, een nieuwsfeit… en BAM, motivatie stijgt.

9. Overvolle planning

Soms – echt waar – zie ik agenda’s van kinderen die drukker zijn dan die van volwassenen. Sport, muziek, huiswerk, bijles… pfoeh.
Geen wonder dat hun energie opraakt.
Durven schrappen = ruimte geven om te ademen.

10. Te snel opgeven… aan beide kanten

Leerlingen haken soms af als iets moeilijk is. Dat kennen we allemaal. Maar wij, ouders en leerkrachten, geven soms ook te snel op.
“Laat maar, dit lukt toch niet.” Je hebt het vast al eens gedacht. Ik ook hoor.
Maar blijven proberen – op een milde manier – werkt vaak beter dan je denkt.

Slotwoord

Motivatie is geen magie. Het is iets dat groeit in een omgeving waar fouten mogen bestaan, waar druk realistisch is en waar een leerling gezien wordt zoals hij of zij écht is.
En jij ? Welke van deze fouten herken je het meest uit je eigen ervaring ?
Misschien is vandaag wel het perfecte moment om één kleine verandering te proberen.

Weet je wat ik vaak hoor van ouders ? “Mijn kind pakt thuis nooit een boek, maar op school gaat het prima.” Heel herkenbaar. Lezen in de klas voelt verplicht, terwijl thuis… ja, dan lonkt de tablet of de televisie natuurlijk. Toch kan het anders. Met een paar slimme trucjes wordt lezen iets gezelligs, bijna een spelletje. En geloof me : kinderen die plezier krijgen in boeken, daar heb je zóveel winst van. Niet alleen voor school, maar gewoon voor hun hele leven.

Lees meer

Een school kiezen voor je kind : eerlijk, dat is geen makkelijke beslissing. Zeker als het je eerste is. Je wilt dat je kind zich goed voelt, zich ontwikkelt, en ook gewoon… graag naar school gaat. Maar tussen open dagen, folders, en websites met blije kindergezichtjes, hoe maak je echt de juiste keuze ?

Hieronder deel ik de 5 dingen die, volgens mij en veel andere ouders, écht het verschil maken.

Lees meer