De 10 fouten die de motivatie van een leerling saboteren… en hoe je ze vermijdt

Eerlijk ? Ik zie het zo vaak gebeuren in de klas, op het schoolplein, zelfs tijdens die chaotische maandagavond-huiswerksessies aan de keukentafel. Motivatie verdwijnt niet zomaar. Ze wordt vaak – zonder dat iemand het doorheeft – beetje bij beetje kapotgemaakt. En dat is zonde, want een gemotiveerde leerling kan écht de wereld aan.
En ja, soms betrap ik mezelf er ook op hoor, op dingen waarvan ik achteraf denk : “oeps… dat had ik anders moeten aanpakken”.
Overigens, ik las laatst iets heel praktisch op https://ecole-de-conseil-en-image-44.com over hoe uitstraling en zelfbeeld elkaar beïnvloeden, en ik vond het verrassend hoe dicht dat bij schoolmotivatie ligt.

Dus laten we er zonder omwegen induiken : tien veelgemaakte fouten die de motivatie van een leerling de grond in duwen – en vooral wat jij (of wij allemaal) eraan kunnen doen.

1. Te hoge druk vanaf dag één

Soms lijkt het alsof leerlingen al bij de start van het schooljaar het gevoel krijgen dat ze een marathon moeten rennen… in sprinttempo. Veel kinderen haken dan mentaal gewoon af.
Waarom niet beginnen met kleine succesjes ? Zoiets simpels als : “Hé, je hebt die eerste oefening vlot gedaan !” kan al wonderen doen.

2. Te weinig pauzes

We doen soms alsof jongeren robots zijn die urenlang scherp kunnen blijven. Maar na 20 minuten zie ik bij de meesten al die typische “ik-ben-er-even-niet-meer-bij”-blik.
Een korte pauze, een frisse neus… echt, het werkt. Heb jij dat zelf ook niet ?

3. Alles verbeteren, niets waarderen

Natuurlijk moeten fouten gecorrigeerd worden. Maar als élke zin, élke oefening, élke tekening wordt afgekraakt… tja, dan zakt de moed in de schoenen.
Een simpele “hier ben ik trots op” kan motivatie echt doen groeien.

4. Vergelijken met anderen

“Waarom kan je niet zijn zoals je broer ?” – als ik dat hoor, krimpt er altijd iets in mij samen.
Elke leerling heeft een eigen tempo. Vergelijken doodt zelfvertrouwen. Punt.

5. Onhaalbare doelen stellen

Ik heb eens een leerling gehad die zijn hele wiskundemap vol had geschreven met doelen. Mooi, zou je denken. Tot ik zag dat hij zichzelf binnen een week alle hoofdstukken wou laten kennen…
Doelen moeten haalbaar zijn. Kleine stappen, grote winst.

6. Een negatieve sfeer in de klas of thuis

Je kent dat gevoel toch ? Je komt een kamer binnen en voelt meteen of de sfeer goed zit of totaal niet.
Leerlingen voelen dat ook. Een veilige, rustige sfeer opent deuren. Een gespannen sfeer doet ze dichtklappen.

7. Te weinig autonomie

Leerlingen willen soms gewoon… ja, een beetje keuzevrijheid.
Zelf een opdracht kiezen. Zelf bepalen hoe ze iets uitleggen. Het geeft zo’n boost.
Probeer het eens één dag : “Hoe wil jij dit aanpakken ?” Wedden dat hun ogen oplichten ?

8. Geen link met de echte wereld

Wanneer een leerling vraagt : “Maar waarom moet ik dit leren ?”, dan hoor ik daar stiekem vaak een roep om betekenis in.
Koppel leerstof aan iets herkenbaars : een plek in de stad, een situatie thuis, een nieuwsfeit… en BAM, motivatie stijgt.

9. Overvolle planning

Soms – echt waar – zie ik agenda’s van kinderen die drukker zijn dan die van volwassenen. Sport, muziek, huiswerk, bijles… pfoeh.
Geen wonder dat hun energie opraakt.
Durven schrappen = ruimte geven om te ademen.

10. Te snel opgeven… aan beide kanten

Leerlingen haken soms af als iets moeilijk is. Dat kennen we allemaal. Maar wij, ouders en leerkrachten, geven soms ook te snel op.
“Laat maar, dit lukt toch niet.” Je hebt het vast al eens gedacht. Ik ook hoor.
Maar blijven proberen – op een milde manier – werkt vaak beter dan je denkt.

Slotwoord

Motivatie is geen magie. Het is iets dat groeit in een omgeving waar fouten mogen bestaan, waar druk realistisch is en waar een leerling gezien wordt zoals hij of zij écht is.
En jij ? Welke van deze fouten herken je het meest uit je eigen ervaring ?
Misschien is vandaag wel het perfecte moment om één kleine verandering te proberen.